Dla początkujących w Linuksie i tych trochę zaaansowanych. Przemyślenia, wskazówki i porady... a czasem po prostu coś przyjemnego.
Blog > Komentarze do wpisu
System plików Linuksa - wprowadzenie

1. Wprowadzenie
Zanim zaczniemy hasać po plikach i katalogach, wypada powiedzieć sobie coś o systemie plików w Linuksie, który jest nieco inny, niż w Windows. Pewnie przyzwyczaiłeś się do podziału swojego dysku fizycznego na dyski logiczne (c:, d:, ...), prawda? Cóż, Linuks organizuje wszystkie pliki w nieco inny sposób. Podstawą hierarchii danych nie jest dysk, a katalog, nazywany głównym. Określa się go symbolem "/" i nazywa "root" (ang. korzeń); jest to istotnie korzeń całego drzewa katalogów: każdy katalog istniejący w systemie jest podkatalogiem katalogu głównego. Pojawia się stąd naturalne pytanie: a gdzie w tym wszystkim znajdują się moje dyski/partycje? Odpowiedź (najprostsza) brzmi: figurują gdzieś w systemie, jako osobne katalogi; jeśli chcesz wiedzieć o tym więcej, przeczytaj artykuł "montowanie" (artykuł pojawi się wkrótce).

W katalogu root mieszczą się inne katalogi, w większości odpowiedzialne za poprawne działanie systemu i dołączonych urządzeń - póki co najbardziej powinien Cię interesować katalog o nazwie /home, a dokładniej: /home/user (gdzie "user" to nazwa Twojego użytkownika) - jest to Twój katalog domowy, w którym możesz zamieszczać swoje prywatne dane. Dla własnego dobra powinieneś ograniczyć nieadministracyjne czynności do tego właśnie folderu, ogólnie: do tworzenia plików/katalogów poza swoim katalogiem domowym powinno się mieć dobre wytłumaczenie - jeśli nie masz silnej potrzeby - nie rób tego.

2. Dostęp do danych.
Zauważ, że ścieżka dostępu do danych jest zbudowana nieco inaczej niż ta, do której przywykłeś:
Windows: c:\Moje dokumenty\użytkownik - jest to katalog "użytkownik", znajdujący się w katalogu "moje dokumenty" umieszczonym na dysku c:,
Linuks: /home/user - katalog "user" umieszczony w katalogu "home", znajdującym się w katalogu głównym "/".
Postaraj się jak najszybciej przyzwyczaić do zapisu i hierarchii nowych katalogów, zdecydowanie ułatwi Ci to pracę.

3. Wszystko jest plikiem.
Zacznijmy od prostego pytania: czym różni się katalog od pliku? Oczywista odpowiedź brzmi: katalog jest obiektem, który może zawierać w sobie inne katalogi i pliki, plik może zawierać tylko dane. Z logicznego punktu widzenia ta odpowiedź jest poprawna, Linuks stosuje jednak tu duże uproszczenie: dla niego i katalog, i plik z danymi to dwa rodzaje... pliku. Tak, dokładnie mam to na myśli: Linuks traktuje plik z danymi, katalog, dowiązanie ("skrót"), dysk, urządzenie... jako pliki; każdy w określonym stopniu różni się od innych pod kątem funkcjonalności (np. katalog: grupuje katalogi i pliki; plik z danymi: zawiera dane), ale nadal jest plikiem. Bez sensu? Zastanówmy się: zauważ, że dzięki temu, że wszystkie są w pewien sposób podobne do siebie, system może sprawniej nimi zarządzać, jeśli potrzebuje wykonać operację, która jest niezależna od przeznaczenia pliku (taką operacją jest np. nadawanie uprawnień) - po prostu ją wykonuje, nie tracąc czasu na badanie czy wykonujemy tę operację np. na katalogu czy na dowiązaniu. Upraszcza to również pracę programistom, którzy nie muszą pisać kilku wersji polecenia- wystarczy jedno.

3. Prawa dostępu

Jedną z najczęściej spotykanych właściwości plików są uprawnienia dostępu. Określają one kto ma prawo wykonywać określoną czynność na pliku.

Są trzy podstawowe prawa dostępu:
- prawo do odczytu (r - read),
prawo do zapisu (w - write)
- prawo do wykonania pliku (x - execute).

Dodatkowo, dostęp do pliku mogą mieć osoby z trzech grup:
- właściciel pliku (u - user)
- członek grupy, do której należy właściciel (g - group)
- pozostali użytkownicy (o - others).

Oprócz tego, plik może należeć do jednego z trzech typów:
- plik "zwykły" ("-" - minus)
- katalog ("d" - directory
- dowiązanie ("l" - link).

Zestaw "typ pliku + uprawnienia dla poszczególnych grup" nazywamy atrybutami pliku. Zapisujemy je zwykle w następujacym formacie:

[typ pliku][uprawnienia właściciela][uprawnienia grupy][uprawnienia pozostałych]

Przykładowo, plik może mieć następujace atrybuty: -rwxr-xr--
Jeśli rozgrupujemy je, otrzymamy następujący podział:

[typ] [właściciel] [grupa] [inni]
-       rwx        r-x     r--

Możemy z tego wyczytać, że:
- jest to zwykły plik (znak "-" przy typie)
- właściciel ma prawa do odczytu, zapisu i wykonania (rwx)
- grupa ma prawo odczytu i wykonania (r-x: w tym przypadku minus oznacza brak uprawnienia)
- pozostali mogą plik tylko czytać (r--: czytanie i dwa minusy zamiast "w" i "x").

Nietrudne, prawda? W następnym artykule krótkie wprowadzenie na temat typów plików, o których powyżej już wspomniałem.

czwartek, 26 listopada 2009, hipek01

Polecane wpisy

  • Freetalk, klient jabbera pod konsolę

    Jak pewnie wiadomo, bardzo lubię tryb tekstowy. Z tego też powodu rozpocząłem poszukiwania konsolowego klienta Jabbera. Pierwszym z nich był Freetalk - starszy,

  • SVN czyli zbawienie programistów

    Ostatnio miałem (nareszcie) okazję zacząć pracę z SVNem. SVN, czyli system wersjonowania plików, to przyjemne cudo, które pozwala zarządzać zmienianymi plikami

  • Pobudka! - czyli gdzie jestem i dlaczego tam.

    Trzask! I nagle okazuje się, że minęły już trzy tygodnie od napisania tu ostatniej notki. Co począć: służbowo i prywatnie jestem bardzo zajęty i nie mam czasu n

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
Gość: MareX, *.silesiamultimedia.com.pl
2009/12/01 12:25:49
W końcu jakiś blog o linuksie dla ludzi. Bawię się nimi od jakiś 6 lat, ale dość dużo używam od roku. Spodobała mi się dystrybucja MINT, która niedawno doczekała się kolejnego wydania ;-)
W wersji 7 na moim laptopie śmiga wszystko out-of-the-box (no może z wyjątkiem kombinacji z klawiszem specjalnym Fn). Może przy okazji podrzucisz jakieś rozwiązanie tej niedogodności?